Kabustan Daha Ötesi

İki hafta önce verdiğim bir seminerden sonra seminer sırasında sorulan soruları düşünürken fark ettim ki katılımcılardan birisinin sorduğu soruyu istediğim detayda cevaplandırmamışım. Ben de düşündüm ki sadece soruyu soran anne ve babaya mesaj yazmak yerine herkesin faydalanacağı şekilde buradan paylaşayım.

Kâbus, ikiyle üç yaş arasında en çok uykuyu bölen etkenlerden biridir ve normal gelişimin bir parçasıdır. Çocukların hayal güçleri bu yaşlarda çok kuvvetlidir. Gerçekle hayali birbirinden kesin sınırlarla ayırt edememelerine bağlı olarak kabuslarla bağdaştırdıkları korkular geliştirirler. Kâbus REM uykusu sırasında gerçekleşir ve uykusundan uyanan çocuk sakinleştirilmeye ihtiyaç duyar. REM uykusunun daha uzun sürelerde gerçekleştiği gecenin sonuna daha çok görülür.

Peki kabustan daha öte ne olabilir? Gece Terörü! Cevap çok basit olsa da, bu duruma şahit olmak ve yaşamak o kadar kolay değildir. Gece terörü çocukların %5’inde görülür. Kâbusun aksine derin uykuda gerçekleşir. Gece terörü yaşayan bir bebek uyandığında ne yaptığının farkında değildir, çünkü aslında halen uyuyordur. İnsanlar gecenin ilk yarısında daha çok süreyi derin uykuda geçirirler. Derin uyku sırasında gerçekleşen gece terörü de bu nedenle uyuduktan 2-3 saat içinde gerçekleşir.

Gece terörü etkisinde olan bir çocuğu seyretmek aileler için çok zor bir durum olsa da ciddi boyuttaki psikolojik sorunların bir göstergesi değildir. İlk yaşadığınızda kabustan ayırt etmede zorlanabilirsiniz ama sürekli aynı saatlerde ve uyuduktan 2-3 saat sonra tekrarlaması size bir gösterge olabilir.

Uyku terörü yaşayan çocuklar bağırabilir, hızlı bir kalp ritimleri olabilir, çığlık atabilir ve hatta gözleri açık olabilir. Sizi çağırmasına rağmen ona sarılmaya çalıştığınızda sizi itebilir ve hatta sizi iterek odadan çıkmak isteyebilirler. Böyle bir durumda ona dokunmamanız ve sadece sesinizle yanında olduğunuzu söylemeniz ve güvende olmasını sağlamanız gerekir. Bu durum 5-15 dakika arasında sürebilir.

Aşırı yorgunluk belli başlı sebeplerinden biridir ve geceleri 30 dakika erken yatırmanız kısa sürede terörün şiddet ve süresini azaltabileceği gibi durumun ortadan kalkmasını da sağlayabilir olabilir. Uyku apnesi diğer etmenlerden biridir ve eğer bir uyku apnesi şüphesi varsa, bu durumun kesinlikle bertaraf edilmesi gerekir.  Gece terörü çocuğun gelişim evrelerinde veya ateşli bir hastalık durumunda da ortaya çıkabilir.

Eğer gece terörü süreklilik arz ediyorsa bu durumda zamanlaması ve sıklığı konusunda günce tutmanızı öneririm ki ne zaman olduğu tespit edebilin. Zamanını tespit ettiğinizden emin olduğunuzda, terörün gerçekleşmesinden yaklaşık 15 dakika önce çocuğunuzu hafif uyanıklık yaşayacağı şekilde uyarmanız durumunda uyku döngüsü yeniden başlayacağından terörün yaşanmasını engellemiş olursunuz. Bunu düzenli olarak 7 ile 10 gece yapmanız durumunda terörün tamamen bitme ihtimali çok yüksektir.